Przegląd nawozów mineralnych

 1. Przegląd nawozów mineralnych

1.1.NAWOZY AZOTOWE:

Wśród nawozów azotowych wyróżnić można nawozy z formą azotanową, amonową i amidową.

Nawozy azotowe (azotan amonu):

  • Saletra amonowa 34%,
  • Saletra amonowa 32%,
  • Saletrzak Standard, Salmag,
  • YaraBela Extran 27.

Wszystkie z wymienionych nawozów zawierają azot po połowie w formie azotanowej i amonowej.

Forma azotanowa jest formą, którą rośliny najchętniej pobierają, ale kompleks glebowy jej nie absorbuje, ulega wymywaniu z gleby.

Forma amonowa to forma mało ruchliwa w glebie, wiązana przez kompleks glebowy, rośliny pobierają ją wolniej, przeznaczona jest przede wszystkim do budowy systemu korzeniowego (tzw. korzenia wodnego, palowego).

Różnica pomiędzy saletrą amonową 34% a 32% sprowadza się do tego, że 32% jest wzbogacona o niewielką ilość mączki dolomitowej, stąd w jej składzie niewielka ilość wapnia.

Saletrzak otrzymuje się również poprzez zmieszanie azotanu amonu z mączką dolomitową tylko, że mączka dolomitowa stanowi w tym przypadku istotną część nawozu, uzyskuje się przez to w składzie nawozu 3,5%Ca i 4%Mg. Ta właśnie mączka dolomitowa stanowi blokadę w procesie rozpuszczania nawozu, czyniąc saletrzak wolniej rozpuszczalny od saletry. Przez powolne rozpuszczanie granuli dochodzi do dużych strat gazowych azotu. Aby uniknąć strat nawóz ten należy wymieszać z glebą.

Sytuacja przedstawia się inaczej przy nawozie YaraBela Extran 27, granulki nawozu poddano procesowi otoczkowania, eliminując tym samym straty azotu do minimum, a wapń (7%) zawarty w nawozie jest łatwo dostępny dla roślin.

Nawozy azotowe (amid, azotan amonu + amid):

  • Mocznik,
  • RSM.

Mocznik jest nawozem azotowym zawierającym azot w formie amidowej, ale roślina nie pobiera azotu w tej formie. W glebie forma amidowa przy udziale bakterii amonifikujących przechodzi przemianę do formy amonowej a ta z kolei przy udziale bakterii nitryfikacyjnych do formy azotanowej. Poprzez przemiany rozciągnięte w czasie i różne formy azotu nawóz ten jest dostępny dla roślin w wydłużonym okresie czasu. Natomiast, aby nawożenie pogłówne mocznikiem miało sens ekonomiczny należy aplikować go w ściśle określonych warunkach, przy odpowiednie temperaturze i wilgotności. Nie zachowując odpowiednich warunków aplikacji nawozu narażamy się na duże straty azotu spowodowane ulatnianiem amoniaku do atmosfery.

RSM – roztwór saletrzano-mocznikowy w proporcji pół na pół saletry amonowej z mocznikiem. Zawiera wszystkie trzy formy azotu i może być stosowany jako główne nawożenie azotowe.

Właściwe stosowanie poszczególnych form azotu (dotyczy wszystkich rodzajów nawozów) jest ściśle powiązane z odczynem gleby.

Nawozy azotowe zawierające siarkę (azotan amonu, siarczan amonowy, amon + amid, azotan amonu + amid):

  • Salmag z siarką,
  • Sulfan,
  • Saletrosan makro,
  • Siarczan amonu 21,
  • Polifoska 21,
  • RSM S.

Salmag z siarką jest inaczej skomponowany niż standardowy saletrzak zamiast mączki dolomitowej dodano do azotanu amonu siarczan wapnia (anhydryt) uzyskując zawartość wapnia w ilości 6,5% i siarkę w ilości 4,5%. Nawóz ten jest wysoce higroskopijny.

Sulfan – nawóz ten zawiera 24% azotanu amonu, 12%CaO, 1,5%MgO i 6%S. Doskonały do nawożenia pogłównego, granulki otoczkowane zabezpieczone przed stratami gazowymi azotu.

Saletrosan makro – nawóz zawiera 26% azotu (19% formy amonowej, 7% formy azotanowej) i 13% siarki. Jest to mieszanina azotanu amonu i siarczanu amonu. Nawóz nadaje się do nawożenia azotowego jako dodatek do nawożenia nawozem czysto azotowym (ze względu na stosunek azotu do siarki). Nawóz najlepiej wymieszać z glebą.

Siarczan amonu 21 zawiera w swoim składzie 21%N w formie amonowej i 24%S. Nawóz silnie zakwaszający glebę, nie stosować na gleby kwaśne i pod rośliny źle tolerujące niski odczyn gleby. Ze względu na stosunek siarki do azotu nawóz przeznaczony powinien być do stosowania w celu dostarczenia siarki.

Polifoska 21 – nawóz zawiera 21% azotu, w tym 13% w formie amonowej i 8% w formie amidowej, do tego 14%S i 4%Mg. Nawóz higroskopijny doskonale nadaje się do aplikacji przedsiewnej (wydłużone działanie i bardzo dobre rozprzestrzenienie w glebie azotu). Przeznaczony do nawożenia jako uzupełnienie nawożenia głównego azotowego.

Nawozy azotowe zawierające bor (azotan amonu, azotan wapnia):

  • Salmag z borem, Saletrzak z borem,
  • Nitrabor.

Salmag z borem, Saletrzak z borem – nawóz skomponowany poprzez dodanie do standardowego saletrzaku boru (skład 27,5N+3,5Ca+4Mg+0,2B). Nawóz przeznaczony dla roślin z zapotrzebowaniem na bor.

Nawozy azotowo-wapniowe (azotan wapnia):

  • Tropicote,
  • Nitrabor.

Czyli saletra wapniowa. Nawozy zawierają azot w formie azotanowej 14,5% i tylko 1% w formie amonowej i wapń (26%) bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie. Nawozy te nie zakwaszają gleby, służą jako szybkie źródło dostarczające wapń rośliną. Doskonałe do nawożenia pogłównego i interwencyjnego (przy objawach niedoboru składników azotu i wapnia). Nawozy te nie są przeznaczone do odkwaszania gleby. Nitrabor powstaje poprzez dodanie do saletry wapniowej boru.

1.2.NAWOZY WIELOSKŁADNIKOWE NPK

Wśród nawozów wieloskładnikowych wyróżnia się nawozy typu amofos (amofoski) i typu nitrofos (nitrofoski).

Nawozy typu amofos powstają w procesie produkcji poprzez działanie na surowiec kwasem siarkowym, są to nawozy zawierające azot w formie amonowej. Amofoski zaleca się stosować przedsiewnie w celu wymieszania z glebą.

Nawozy typu nitrofos powstają w procesie produkcji poprzez działanie na surowiec kwasem azotowym, są to nawozy zawierające część azotu w formie azotanowej (co czyni je mocno higroskopijnymi dobrze rozpuszczalnymi) i część fosforu w postaci polifosforanów o wiele bardziej mobilnych niż tradycyjne ortofosforany. Nitrofoski można stosować pogłównie.

Nawozy typu amofos:

  • Polifoska,
  • Amofoska,
  • Lubofoska,
  • Lubofos,
  • Tarnogran,
  • YaraMila CORN,
  • YaraMila NPK 7-12-25.

Nieco szybsze działanie przejawiają nawozy YaraMila Corn i YaraMila NPK 7-12-25, ze względu na zawartość w swoim składzie niewielkiej ilości azotu azotanowego (co powoduje szybsze rozpuszczenie granul nawozu).

Nawozy typu nitrofos:

  • YaraMila NPK 14-14-21,
  • YaraMila NPK 16-16-16,
  • YaraMila NPK 18-8-16,
  • YaraMila NPK 20-7-10.

W Polsce zakłady produkujące nawozy nie posiadają linii technologicznej do produkcji nawozów wieloskładnikowych typu nitrofos.

1.3.POZOSTAŁE NAWOZY

Do grona pozostałych nawozów zaliczyć można nawozy specjalistyczne, stosowane w celu dostarczenia (uzupełnienia) konkretnego składnika mineralnego.

Nawozy fosforowe:

  • Fosforan amonu,
  • Superfosfat wzbogacony,
  • Superfosfat prosty,

Fosforan amonu – nazwa handlowa Polidap. Nawóz zawiera azot w formie amonowej i fosfor w postaci fosforanu dwuamonowego, jest dobrze rozpuszczalny w wodzie. Powstaje w reakcji amoniaku i kwasu fosforowego. Nawóz typowo przedsiewny, wymaga wymieszania z glebą. Nie powinien być stosowany na glebach o niskim pH.

Superfosfat wzbogacony – nazwa handlowa Super Fosdar 40. Nawóz zawiera 40% fosforu i 10% wapnia oraz mikroelementy. Źródłem fosforu w nawozie jest skała fosforytowa (fosforyt) i kwas fosforowy. Nawóz wymaga wymieszania z glebą. Najlepiej stosować w celu uzupełnienia fosforu w kompleksie glebowym i na gleby o niskim odczynie.

Superfosfat prosty - zawiera 19% fosforu w postaci fosforanu jednowapniowego, z czego, aż 93% jest rozpuszczalne w wodzie a pozostała część w kwasach i 32,5% siarki całkowitej oraz mikroelementy. Powstaje w wyniku działania kwasu siarkowego na skałę fosforytową. Nawóz można stosować na glebach o różnym odczynie.

Nawozy magnezowo-siarkowe:

  • Kizeryt,
  • Siarczan magnezu granulowany.

Kizeryt – to naturalny minerał z grupy siarczanów, bardzo rzadki. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, jest silnie higroskopijny. Zawiera 25% magnezu i 20% siarki, składniki te są całkowicie rozpuszczalne z wodzi. Zawiera również mikroelementy. Może być stosowany na różnych rodzajach gleb niezależnie od pH. Nawóz do stosowania przedsiewnego i pogłównego.

Siarczan magnezu granulowany – zawiera 21% magnezu (16% rozpuszczalnego w wodzie) i 12% siarki oraz mikroelementy. Powstaje w reakcji magnezu i kwasu siarkowego. Surowcem mineralnym jest magnezyt. Różne formy magnezu w nawozie zapewniają jego dłuższe działanie. Nawóz do zastosowania przedsiewnego.

Nawozy potasowe (chlorkowe):

  • Sól potasowa,
  • Korn-Kali,
  • Magnesia-Kainit.

Sól potasowa inaczej chlorek potasu (60%). Dostępna jest jako czerwona i biała. Biała sól potasowa zawiera tyle samo chlorków co czerwona, jest bardziej oczyszczona z zanieczyszczeń. Jest całkowicie rozpuszczalna w wodzie. Zalecany pod rośliny mało wrażliwe na chlorki i zasolenie. Ze względu na wysoką zawartość chlorków najlepiej stosować nawóz z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym przed etapem siewnym, około 3-4 tygodni. Taki okres pozwoli zniwelować skutki ujemnego działania chlorków, część chlorków zostanie przemieszczona poza obszar systemu korzeniowego rośliny. Jak to w przyrodzie bywa chlorki odgrywają również pożyteczną rolę, wspomagają i niekiedy zastępują potas w procesach życiowych rośliny. Regulują również bardzo ważną gospodarkę kationowo anionową rośliny.

Korn-Kali to nawóz powstały poprzez połączenie soli potasowej białej z kizerytem (40%K+6%Mg+5%S+4%Na). Wszystkie składniki są całkowicie rozpuszczalne w wodzie i dostępne dla roślin. Do stosowania na wszystkich rodzajach gleb niezależnie od pH.

Magnesia-Kainit – jest to surowa sól potasowa (11%K+5%Mg+4%S+27%Na) zawierająca wartościowy kizeryt. Nawóz przeznaczony przede wszystkim do stosowania na użytkach zielonych. Wszystkie składniki są rozpuszczalne w wodzie i natychmiast dostępne dla roślin. Zawarty sód w nawozie znacznie podnosi poziom strawności paszy.

Nawozy potasowe (bezchlorkowe):

  • Kalisop (siarczan potasu),
  • Patentkali.

Kalisop zawiera 50%K i 18%S. Powstaje z chlorku potasu w reakcji chemicznej z kwasem siarkowym lub siarczanami. Nawóz do stosowania pod rośliny wrażliwe na chlorki i zasolenie. Brak ujemnego działania na siewki roślin. Stosowanie nawozu wpływa na wzrost zawartości azotanów w roślinie.

Patentkali – to mieszanina siarczanu potasu z kizerytem (30%K+10%Mg+17%S). Również do stosowania pod rośliny wrażliwe na chlorki.